İnsan gerçekten ne ister? Sevilmek mi? Yoksa sevildiğinden öte, anlaşıldığını bilmek mi?
Bazen bir insan sizi çok sever, ancak gerçekten sizi anlamayabilir. Ne hissettiğinizi sormadan sever. Neden sustuğunuzu bilmeden sever. Neye kırıldığınızı anlamadan, “Ben seni seviyorum ya” diyerek her şeyi çözebildiğini düşünür.
Oysa sevgi, tek başına her zaman yeterli değildir. İnsan bazen sarılmaktan çok, “Seni anlıyorum” cümlesine ihtiyaç duyar. Anlaşılmak, yalnızca söylediklerinizin duyulması değildir. Aynı zamanda söyleyemediklerinizin de fark edilmesidir.
Sesinizdeki değişikliği fark etmek… Bir cümlenin ardındaki kırgınlığı sezmek… “İyiyim” dediğinizde gerçekten iyi olup olmadığınızı merak etmek…
Bazen insanın ihtiyaç duyduğu şey, büyük sözler değildir. Sadece birinin karşısında kendini anlatmak zorunda kalmadan, olduğu hâliyle görülebilmektir. Belki de bazı ilişkiler bu nedenle sona erer. Sevgi tükendiği için değil… İnsan, sevildiği hâlde kendini yalnız hissettiği için.
Sürekli anlatmak yorucudur. Kendini sürekli açıklamak… Neden kırıldığını, neden sustuğunu, neden uzaklaştığını anlatmak… Bir süre sonra insan şu soruyu sormaya başlar: “Beni seviyorsun ama beni gerçekten görüyor musun?” İşte asıl mesele burada başlar.
Sevmek kolay olabilir. Birine güzel sözler söylemek, yanında olmak, onu özlemek, sahiplenmek… Ancak anlamak emek ister. Sabır ister. Dikkat ister. Ego yerine merak ister.
Ve belki de gerçek sevgi, “Seni seviyorum” demekten biraz fazlasıdır: “Seni anlamaya çalışıyorum.” Çünkü insan, en çok da yanlış anlaşıldığı yerde yorulur. Ve bir gün susarsa, bu her zaman sevginin bittiği anlamına gelmez. Belki de anlatmaktan yorulmuştur. Belki artık anlaşılmak için kendini tüketmek istemiyordur. Belki de yalnızca şunu duymaya ihtiyacı vardır ya da bekliyordur: “Anlatmana gerek yok, ben seni görüyorum.”
Sevilmek güzeldir… Ancak anlaşılmak… İnsanın kalbine dokunan bambaşka bir duygudur. Çünkü sevgi kalbini ısıtır. Anlaşılmak ise insanın kendini güvende hissetmesini sağlar. Ve bazen bir insanın hayatında ihtiyaç duyduğu şey, kendisini delicesine seven biri değil, kendi sessizliğinde bile anlayabilen biridir.
Belki de sevginin en büyük sınavı, güzel günlerde değil, insanın en zor hâlinde ortaya çıkar. Herkes gülerken sevmek kolaydır. Asıl mesele, karşındaki insanın sustuğu günlerde de yanında kalabilmektir. Kırıldığında onu suçlamak yerine, “Bu kadar kırılmana ne sebep oldu?” diye sorabilmektir. Öfkesinin altında ne sakladığını merak etmektir.
Bazen insan kızgın değildir aslında… Hayal kırıklığına uğramıştır. Bazen uzaklaşmak istemiyordur. Sadece biraz olsun peşinden gelinmesini bekliyordur. Bazen “Git” diyordur ama içinden geçen, “Lütfen bu kez beni bırakma” olabilir. İşte insanı anlamak biraz da kelimelerin ötesini duyabilmektir. Çünkü herkes hissettiğini doğru anlatamaz.
Bazılarımız çocukluğundan beri susarak büyümüştür. Bazılarımız güçlü görünmeyi öğrenmiştir. Bazılarımız “İhtiyacım var” demeyi zayıflık sanmıştır. Ve sonra hayatımıza biri girer… Bizden kendimizi anlatmamızı bekler. Oysa insanın ihtiyacı olan şey sorguya çekilmek değil; şefkatle anlaşılmaktır.
“Niye böylesin?” değil… “Sana ne oldu?” “Niye abartıyorsun?” değil… “Bunun seni neden bu kadar incittiğini anlamak istiyorum.”
Aradaki fark küçük görünür. Ama bir insanın kalbinde bıraktığı iz kocamandır. Çünkü sevgi sadece sahip olmak değildir. Bir insanı gerçekten sevmek, onun ruhuna dikkat etmektir. Neye dokunursan canı yanar, bilmek… Nerede susar, fark etmek… Neyi kaybetmekten korkar, görebilmek… Ve en önemlisi, onun sana gösterdiği yüzün arkasındaki insanı tanımaya çalışmaktır.
Belki de bugün birçok insanın ilişkilerde yaşadığı en büyük yalnızlık budur: Seviliyorlar ama anlaşılmıyorlar. Yanlarında biri var ama kendilerini anlatacakları bir alan yok. Birlikteler ama birbirlerine değmiyorlar. Aynı evin içinde, iki ayrı dünyada yaşıyorlar.
Ve zamanla insan şunu öğreniyor: Her sevgi iyi gelmiyor. Her yakınlık yakın hissettirmiyor. Her “Seni seviyorum” insanın kalbine ulaşmıyor. Çünkü bazen sevgi vardır ama anlayış yoktur. İyi niyet vardır ama empati yoktur. Bağlılık vardır ama güven yoktur.
Ve insan bunların içinde yavaş yavaş uzaklaşmaya başlar. İşte o noktada kendimize sormamız gereken soru belki de şudur: “Ben, seven bu insanın yanında ben kendim olabiliyor muyum?”
Eğer sürekli kelimelerini seçmek zorundaysan… Sürekli yanlış anlaşılmaktan korkuyorsan… Kırıldığında susmayı, konuşmaya tercih ediyorsan… Ve sonunda kendi duygularından bile şüphe etmeye başladıysan… Belki sorun sevgisizlik değildir. Belki de sevginin sana ulaşma biçimidir. Gerçek sevgi insanı yormaz, insanı kendinden şüphe ettirmez. Kendini değersiz hissettirmez.
Bizi değiştirmeye çalışan, bizi susturmayan, bizi küçültmeyen, bizi kendimiz olmaktan korkutmayan bir sevgi… Hem seven hem gören… Hem duyan hem anlayan… Hem yanında olan hem de ruhuna dokunan.
Sonunda insan şunu fark ediyor: Sevilmek kalabalıkta bulunmaktır. Anlaşılmak ise birinin kalbinde kendine yer bulmaktır. Belki bu yüzden artık kendimize yalnızca “Beni seviyor mu?” diye sormayalım. Bir de şunu soralım: “Beni sevdiğini hissettirirken, beni gerçekten anlıyor mu?”
Bazı insanlar hayatımıza sevgiyle gelir. Bazıları ise bize sevginin nasıl olması gerektiğini öğretmek için gelir. Ve bazen en büyük ders şudur: “Sadece sevilmek için değil, anlaşılarak sevilmek için de varız.”
Biz aslında normal insanlardık. Sabah alarm çalınca kalkmaya çalışır, insanlara gerektiğinde “Günaydın” der, kimseye durduk yere bulaşmazdık. Sonra hayat başladı. Önce insanları tanımaya başladık. Sonra insanları tanıdıkça; kendimizi sorgulamaya başladık.
“Acaba” sorun bende mi? diye… Değilmiş… Hayatın küçük bir şakasıymış. Bazı insanlarla tanışınca psikoloji kitabı okumayı değil, kullanım kılavuzu aramaya başlıyorsun.
Kimi “Ben çok açık sözlüyüm” diyor… Meğer filtresiz kabalıkmış. Kimi “Ben çok dürüstüm” diyor… Meğer karşısındakini kırmaktan keyif alıyormuş. Kimi “Ben böyleyim” diyor. İşte o cümle var ya… “Ben böyleyim.” İnsanlığın en kullanışlı bahanesi. Değişmeye niyeti olmayan herkesin hazır cevabı.
Bende eskiden insanlara çok anlam yüklerdim. Şimdi yüklemiyorum. Bazı insanlar anlam taşımıyor çünkü, sadece ağırlık yapıyor. Hayat bizlere çok net öğretiyor olması gereken her şeyi.
Sen herkesi memnun etmeye çalışırsan bu yolun sonunda bir bakmışsın kendini memnun edememişsin. Herkese yetmeye çalışırken, bir gün kendine geç kalırsın. Herkesi anlamaya çalışırsan da bazılarının anlamanın zaten mümkün olmadığını fark edersin. Ben o yüzden artık seçiciyim. Peki ya sen?
Kim konuşuyor?
Ne konuşuyor?
Neden konuşuyor? Ve en önemlisi:
Ben bunu neden dinliyorum?
Nedeni sen yaş aldıkça insanın tahammülü değil, filtresi gelişiyor. Eskiden saatlerce açıklama yapardım. Şimdi tek cümle yetiyor: “Sen öyle düşünüyorsan öyle düşün.” Bu cümle yıllarca süren tartışmalardan daha özgürleştirici.
Herkesin seni anlaması gerekmiyor. Herkesin seni sevmesi hiç gerekmiyor, herkesin seni onaylaması ise hiç ama hiç gerekmiyor. Bu noktadan sonra insan şunu anlıyor: Hayat, herkese kendini anlatma projesi değildir.
Bazen susmak cevaptır. Bazen gitmek. Bazen engellemek. Bazen de kahveni alıp olup biteni uzaktan seyretmektir… Bazı savaşlara katılmamak, korkaklık değil; akıl sağlığıdır.
“Ben normaldim, hayat bozdu.” Ama hakkını yemeyeyim… Hep sen mi kendini güncelleyeceksin? Biraz ben güncelledim. Artık herkese aynı kapıyı açmıyorum. Her söylenene inanmıyorum. Her gülümseyeni dost sanmıyorum. Ve en önemlisi, başkasının karmaşasını kendi huzurumun faturası olarak kabul etmiyorum.
Şimdi daha sakinim. Daha seçiciyim. Biraz daha yalnızım belki… Ama çok daha hafifim. Demek ki hayat beni bozmadı. Hayat, kimlere fazla güvendiğini bozarak gösterdi.
Ve galiba büyümek tam olarak bu: Bazı insanları kaybettiğinde üzülmek yerine, kendini yeniden kazandığını fark etmek. Ben normaldim, hayat bozdu. Sonra hayatı ben biraz düzelttim.
Bu cümleyi duyduğunuz anda bilin ki birinin hayatına dair gizli servis raporu açılacak. Çünkü bu cümlenin devamı hiçbir zaman hayırlı bitmez.
“Ben normalde kimsenin arkasından konuşmam ama…” “Şimdi sana bir şey söyleyeceğim, aramızda kalsın…” “Ben aslında söylemek istemiyorum ama…”
İşte o “ama” var ya… Dedikodunun kırmızı halısıdır.
Bir insan “ama” dediyse, birazdan bir başkasının medenî hâli, aşk hayatı, ekonomik durumu, aile ilişkileri ve mümkünse çocukluk travmaları masaya yatırılacaktır. Hem de çay eşliğinde. Bizde dedikodu öyle kuru kuru yapılmaz. Yanında ikram vardır.
En komik tarafı da şu: Dedikodu yapan insanların büyük bölümü kendisini dedikoducu olarak görmez. Onlara göre yaptıkları şey: “Ben sadece olanı anlatıyorum.”
Tabii… Olanı anlatıyorsun. Ama nedense olayın içine biraz yorum, biraz tahmin, biraz da “Ben zaten başından beri anlamıştım” sosu ekliyorsun. Ortaya çıkan şey artık haber değil. Netflix dizisi. Üstelik senaristi belli değil, finali hiç belli değil.
Bir de şu cümleye bayılıyorum: “Ben onun kötülüğünü istemem.” Arkasından yaklaşık 40 dakikalık karakter analizi geliyor.
“Şöyle biri…” “Böyle yaptı…” “Zaten ben onun gözlerinden anlamıştım…”
Cancağızım gözlerinden ne anladın? MR cihazı mısın? İnsanın bakışından bütün hayat hikâyesini okumaya başladık. Bir de üstüne: “Ben sezgilerime çok güvenirim.” Sezgi başka bir şey tabii… kafandan senaryo yazmak başka bir şey.
Aslında hepimizin başına gelmiştir. Birileri bizim hakkımızda konuşmuştur. Ve çoğu zaman konuşulan şeyin gerçekle yakından uzaktan alakası yoktur. İnsan burada şunu fark ediyor: Bir insanın seni tanımadan senin hakkında bu kadar çok şey biliyorsa, muhtemelen seni değil, kendi hayal gücünü anlatıyordur. Çünkü dedikodu bilgiyle değil, çoğu zaman eksik bilgiyle beslenir.
Bir cümle duyulur. İki yorum eklenir. Üç kişi birbirine anlatır. Sonra olay sana geri döner. Bir bakarsın, senin yaşadığını sandığın bir hayatı yaşamışsın! Sen bile kendini tanıyamazsın.
Peki neden bu kadar konuşuyoruz? Belki de başkasının hayatına bakmak, kendi hayatımıza bakmaktan daha kolay olduğu için. Kendi yanlışlarımızı sorgulamak zor. Ama başkasının yanlışını masaya yatırmak? Çocuk oyuncağı. Kendi ilişkimizde ne oluyor diye düşünmek zor. Başkasının sevgilisinin neden mesaj atmadığını çözmek? Ulusal güvenlik meselesi.
Ben yine de kimsenin arkasından konuşmam. Ama… Bir dakika… Şimdi aklıma biri geldi değil. Yok yok söylemeyeceğim. Aramızda kalsın. Zaten ben normalde kimsenin arkasından konuşmam. Sadece insanlar önümden geçerken haklarında düşüncelerim oluşuyor. O da dedikodu sayılmaz herhalde. Değil mi?
Kısacası; başkasının hayatını konuşmaya harcadığımız nefesi, kendi hayatımızı güzelleştirmeye harcasak hepimiz biraz daha iyi insanlar olurduk ya da sonuçta herkesin arkasından konuşulabilir; mesele, kendi arkanızdan konuşulacak kadar temiz bir hikâye bırakabilmek.
Sonuç olarak; başkasının hayatını konuşmak kolay, kendi hayatını düzeltmek zor. O yüzden herkes önce kendi hikâyesine baksın; başkasının sayfasını çevirmekle hayat güzelleşmiyor.
Bir motor sesi duyulur önce. Uzakta… Sanki gecenin içinden çıkmış, sabah seher vaktinde yeni bir başlangıç gibi, umut, bekleyiş gibi… Ve şehir uykudayken bazı hikâyeler yola çıkmaya hazır bile.
Bazı hikâyeler bir insanla başlamaz. Bir motorun kontağında başlar mesela… Anahtar çevrilir, motor çalışır. Motorun sesi yükselirken aslında yalnızca bir makine harekete geçmez; yolun görünmeyen yolcusuna doğru yol alır.
Rüzgârın yüzünde hissetmenin, virajı usulca almanın, asfaltın üzerinde kilometreleri geride bırakmanın ve her yeni şehirde başka bir manzaraya uyanmanın adıdır. Motorunu seven biri için yol hiçbir zaman sadece bir yerden başka bir yere gitmek değildir. Yol; bazen bir dağın eteklerinde durup manzarayı seyretmektir. Bazen hiç tanımadığın bir kasabada çay içip oranın insanıyla sohbet etmektir. Bazen gün batımını bir virajın başında yakalamaktır.
Hayat bazen planlanmamış güzelliklere yer açmaktır. Yıllar boyunca kaç kilometre yol yapıldı bilinmez. Kaç şehir geçildi, kaç dağ aşıldı, kaç farklı yüz görüldü, kaç kez güneş doğarken yola çıkıldı; belki kilometre göstergesi bunların hepsini sayabilir. Ama hiçbir gösterge motorcunun kalbine sığdırdığı yolları ölçemez.
Bir de kardeşlik vardır bu yolculuğun içinde… Üç motor yan yana geldiğinde artık yalnızca üç kişi yola çıkmış olmaz. Üç ayrı hayat, aynı rotada buluşur. Birbirini bekleyen, birbirinin hızına uyum sağlayan, gerektiğinde aynı yerde duran üç kardeş… Ve arkalarında bıraktıkları kilometreler, aslında gelecekte anlatacakları hikâyelerin ilk cümleleridir. Belki yıllar sonra bir masanın etrafında oturup: “Hatırlıyor musun o yolu?” diye başlayacakları yüzlerce hikâyeleri olacak.
İnsanın hayatında bazı anlar vardır; fotoğraftan daha değerlidir. Yaşamak, görmek, keşfetmek, rüzgâra karışmak, bilinmeyen yolların merakını taşımak. Ve her dönüşte eve yalnızca kilometre değil, yeni bir hikâye getirmek.
Ama bu çizimde bir ayrıntı daha var. Yolun kenarında duran sessiz bir melek… Belki gökyüzünden bakıyor, belki de yolu koruyor. Belki de bu maceranın görünmeyen parçası. Ben ona baktığımda başka bir şey görüyorum. Bazı hikâyelerde kahraman, motorun üzerinde değildir. Bazen kahraman yolun kenarında sessizce duran ve yolculuğun anlamını bilen kişidir.
O melek… Belki de kimsenin fark etmediği… Adı hiçbir kilometre tabelasında yazmayan melek… Ama hikâyenin tam kalbinde duran… O melek… Gizli kahraman… Yolun görünmeyen yolcusu… Ve bu hikâyede, iki tekerin ardında kalan bütün o güzel kilometrelerin sessiz tanığı. Yola çıkmayan sevgi olmaz, yolun kendisi sevgi olur. Bir adamın motorun üzerindeki özgürlüğüne verdiği sesi duyuluyor belki.
Ve bir de bazı insanlar hayatlarımıza tesadüfen girmez. Onlar, hikâyemizin henüz yazılmamış bir cümlesidir.
Kim bilir… Belki motor bir gün yine çalışacak. Bir yol daha başlayacak. Yeni bir şehir, yeni bir insan, yeni bir hikâye çıkacak karşısına. Ve yolun bir yerinde kimsenin fark etmediği bir anda, yine gizli kahraman orada olacak.
Belki yanında, belki arkasında, belki sadece kalbinde. Ama mutlaka hikâyenin içinde. Tam da burada başlıyor hikâye. İki tekerin gölgesinde, bir adamın yolculuğunda. Ve kimsenin fark etmediği o üçüncü hikâye de bitmeyecek yollarda o koruyan melek. Sabahın seher vaktinde gün doğmadan önceki sessiz hâline ses olacak o melek…
İki tekerin üzerinde özgürlüğü, rüzgârın içinde huzuru bulurken, meleğin senin ardında bıraktığın o güzel izleri yolun kendisine dönüştürüyor. Motorcu ve motorunun yolculuğu… Yoluna ışık tutan meleğin, geçtiğin yollara yön vermek için değil, motorunla yolunu sür, rüzgâr sana eşlik etsin. Her virajda yoluna ışık tutan meleğin yanında olsun.
Bazı yollar kalple çizilir, bazı yolcular da kalpte kalır.
İnsanın eskiden bir “Günaydın” demesi, kapıyı tutması, yaşlıya yer vermesi, konuşurken karşısındakinin sözünü kesmemesi vardı.
Şimdi? Günaydın yazıyoruz, karşılığında “görüldü” geliyor. Kapıyı tutuyoruz, arkamızdaki insan kapıyla birlikte bizi de tutacak sanıyoruz. Birisi konuşurken sözünü kesmeyelim diyoruz, o sırada telefondan bize bakıp “Ben seni dinliyorum” diyor.
Dinliyor musun gerçekten? Yoksa sadece başını sallayıp beyninin içinde başka bir toplantıya mı katıldın?
Galiba görgü kurallarımızın yazılımı eskidi. Sistem uyarı veriyor: “Nezaket bulunamadı.” Bir daha deniyoruz: “Vicdan bağlantısı kurulamadı.” Sonra son çare: “Lütfen insanlığınızı yeniden başlatınız.”
Eskiden büyüklerimiz “Ayıp olur” derdi. Şimdi “Millet ne der?” diye korkuyoruz. Aradaki fark çok büyük. Çünkü eskiden insan ayıp olduğu için yapmazdı. Şimdi sadece yakalanırsa ayıp olacağını düşünüyor. Mesela birinin yüzüne gülüp arkasından konuşmak… Bu artık neredeyse olimpik bir spor dalı. Üstelik herkes profesyonel.
Bir de sosyal medya çıktı. İnsanlar birbirlerine “Canım benim, iyi ki varsın” yazıyor, beş dakika sonra başka bir yerde aynı insanı yerden yere vuruyor. İşte burada sistem tamamen çöküyor. “Duygu tutarsızlığı nedeniyle işlem gerçekleştirilemiyor.” Bence toplum olarak kısa bir bakım çalışmasına ihtiyacımız var.
Biraz nezaket yükleyelim. Biraz empati. Biraz vicdan. Biraz da “Ben bunu karşımdaki bana yapsa ne hissederdim?” uygulamasını açalım. Çünkü görgü kuralları sadece çatalı hangi elle tutacağımızı öğretmez. İnsana insan gibi davranmayı öğretir.
Ve açık söyleyeyim: Yeni nesil telefonuna yeni güncelleme geldiğinde sevindiği kadar, karakterine güncelleme geldiğinde de sevinmesi gerekiyor. Şimdilik sistem hâlâ dönüyor. Ama ekranın altında küçük bir uyarı var: “Görgü kuralları çöktü. Sistem yeniden başlatılıyor.”
Lütfen bekleyiniz. İnsanlık yükleniyor. İnşallah bu sefer gerçekten yüklenir…
Bir de şu “Ben böyleyim” cümlesi var. Ne kadar kullanışlı bir cümle. Kabalık yaparsın: “Ben böyleyim.” Saygısızlık edersin: “Ben böyleyim.” Karşındakini kırarsın: “Ben böyleyim.” E, tamam kardeşim… Sen böylesin de biz niye katlanmak zorundayız?
İnsan karakterini değiştirmek zorunda değil elbette. Ama insan olmanın en temel özelliği, kendini biraz da başkasının yerine koyabilmek. Yoksa herkes kendi egosunu direksiyona geçirirse, toplumun trafik ışıkları ne işe yarayacak?
Kırmızı yanıyor: “Ben böyleyim.” Yol ver diyor: “Ben böyleyim.” Sıra bekle diyor: “Ben böyleyim.” Karşındakine saygılı ol diyor: “Ben böyleyim.” E, tamam… Sen böyleysen ben de birazdan sabır taşımı evden alıp çıkarıyorum.
Oysa nezaket hâlâ ücretsiz. Sadece kullanıcısı az ve sanırım sistemin en büyük hatası da burada. İnsanlar teknoloji geliştikçe akıllandığımızı sandı.
Oysa; telefonlarımız akıllandı. Saatlerimiz akıllandı. Arabalarımız akıllandı. Evlerimiz akıllandı. Bir tek biz… “Güncelleme başarısız.”
Ekranda hâlâ aynı yazı: Görgü kuralları çöktü. Sistem yeniden başlatılıyor… Bu kez umarım gerçekten başlatılırız. Yeni bir telefon değil, biraz eski usul insanlığa ihtiyacımız var…
02:00
News
