Kaybetmedik, Terk Ettik

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Değerlerimizi kaybettik! Nerede o eski günler? Eskiden insanlar daha saygılıydı! Cümlelerini bugün neredeyse herkes kuruyor. Peki, gerçekten ne değişti? Değişen, bizi bir arada tutan kadim değerlerimizdi ve biz onları zamanla farkına varmadan aşındırdık, ihmal ettik, erteledik, hatta yer yer terk ettik.

Bir toplumun yüzyıllar boyunca yaşatarak bugüne taşıdığı temel ahlaki, kültürel ve insani ilkeleri genel olarak kadim değerlerimiz olarak ifade etmekteyiz. Bu değerler, bir toplumun vicdanını, ahlakını ve birlikte yaşama iradesini ayakta tutan temel sütunlardır.

Adalet, merhamet, misafirperverlik, dayanışma ve yardımlaşma, ahlak ve edep, aileye ve büyüğe saygı, vatan sevgisi ve sorumluluk, çalışkanlık ve alın teri, vefa ve hoşgörü bizim kadim değerlerimizdi. Bu değerler yalnızca geçmişin hatırası değil; birlikte yaşama kültürümüzü besleyen, bugünün sorunlarına yön veren bir pusulamızdır.

Kadim değerlerimizi neden terk ettik?

Hızlı modernleşme ve tüketim kültürünün doğal sonucu olarak “daha iyi insan olmak” yerine “daha çok şeye sahip olmak” hedef hâline geldi. Değerler, fayda üretmediği düşünülen bir yük gibi algılanmaya başladı.

Eğitimin bilgiye indirgenmesi kapsamında okullarımız sınav odaklı bir yapıya dönüştürülerek sadece akademik başarı ve bilgi aktarmaya odaklanıp; erdem adına ahlak, sorumluluk, empati gibi değerlerin yaşatılması ve öğretilmesi ikinci plana itildi.

Aile yapısındaki değişim ve dönüşüm, zaman darlığı, ekranlar ve bireyselleşme; kuşaklar arası aktarımı zayıflattı. Büyüklerin rehberliği azaldıkça, kuşaktan kuşağa aktarılan değer zinciri de koptu.

Rol model eksikliği nedeniyle söylediğiyle yaptığı örtüşmeyen yetişkinler, gençlerde haklı bir güvensizlik oluşturdu. Bu durum “değerler samimi değil” algısını doğurdu ve etkisini de kaybettirdi.

Dijital kültür, yüzeysellik, hız, haz ve görünürlük; sabır, edep ve derinliği gölgede bıraktı.

Kadim değerleri tekrar nasıl kazandırabiliriz?

Kadim değerlerimizin bugünkü durumu, ne tamamen kaybolmuş ne de olması gereken yerde. En doğru ifade; değerlerimiz unutulmadı, zayıfladı, geri çekildi, gürültüde bastırıldı ama tükenmedi. Kadim değerleri yeniden kazanmanın yolu büyük söylemlerden değil, küçük ama samimi adımlardan geçiyor. Onları yeniden kazanmak, geriye gitmek değil; köklerimize tutunarak ilerlemek demektir.

Değerler yeniden ailede başlar. Saygı, merhamet ve sorumluluk; ilk olarak evde görülmeli. “Çocuk, duyduğunu değil gördüğünü benimser” ilkesi unutulmamalıdır.

Eğitimde değer–beceri bütünlüğü bağlamında eğitimde başarı tanımı yeniden yapılmalıdır. Sadece notla değil; iş birliğiyle, dürüstlükle, topluma katkıyla ölçülen bir anlayış öncelenmeli. Eğitim, yalnızca meslek kazandıran değil; karakter inşa eden bir yapıya kavuşturulmalıdır.

Kamuoyunda, yerelde ve günlük hayatta söz–eylem tutarlılığı güçlü ve tutarlı rol model örnekler çoğalmalı. “Söylediğiyle yaptığı tutarlı bir toplum, değerlerini kendiliğinden ayağa kaldırır” düşüncesi göz ardı edilmemelidir.

Yerel kültür ve dayanışmanın canlandırılması, komşuluk, imece ve vakıf kültürünün geliştirilmesi, kültürel bağları canlı tutarak, ortak ve iyiyi önceleyen bir dil kurmayı yeniden hayatın bir parçası hâline getirilmesi öncelenmelidir.

Dijital dünya ve sosyal medyada değer dili kapsamında nezaket, sorumluluk ve hakikat odaklı içerikler teşvik edilmelidir.

Sonuç olarak; en önemlisi, gençleri suçlamak yerine onları sürece katmalı. “Değerler, nasihatle ve dayatıldığında değil anlam bulduğunda benimsenir” ilkesi ışığında gençlerin dili ve ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.

Kadim değerlerimiz geçmişin süsü değil, bugünü düzenleyen, toplumu ayakta tutan ve geleceğimizi kurmamıza yardımcı olan unsurlardır. Onları yeniden hayatın merkezine koymak, kökleri koruyarak ilerlemektir. Unutmamalıyız ki; bir toplumu ayakta tutan şey serveti değil, değerleridir ve değerleri olmayan bir gelecek, sadece kalabalıktır.

Değerlerimize sahip çıkmak hepimizin sorumluluğudur. Ya bu değerlerle yeniden doğruluruz ya da kaybettiklerimizi konuşmaya devam ederiz.