Aydınlı Esnaf Vali’den Ne Bekler?
15 Haziran 2018, AYDIN…
Tralleis Antik Kenti’nin altındaki Efeler Merkez İlçesi, Gümrük Önü Çarşısı…
Çarşının bir esnafı, esnaf temsilcisi olarak Aydın’ın üç kurumuna gider:
- Aydın Valiliği
- Aydın Büyükşehir Belediyesi
- Efeler Belediyesi
En yüksek makamdaki yöneticilerle görüşmek ister.
Efeler Belediyesi’nden geri dönüş olmaz. O zamanki Belediye Başkanı Mesut Özakçan’dır.
Büyükşehir Belediyesi’nden de geri dönüş olmaz. O zamandan bugüne Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu’dur. Bu iki kurumla ilgili detayları, bu yazının devamı niteliğinde önümüzdeki günlerde Gümrük Önü Çarşısı–Hanı ile ilgili yazılarımda detaylı yazacağım.
Vali Köşger’in Ziyareti ve Çözülen Sorunlar
Aydın Valiliğine gider. Sekretere kendini ve derdini anlatır. Özel Kalem Müdürü konuşmayı yan odadan duyunca, odaya gelir. “Cengiz Bey, sizi tanıyorum, Vali Bey’le görüştüreceğim” der. Birkaç gün sonra telefon gelir ve “Cuma günü Vali Bey’e derdinizi anlatın” denir.
Halk gününde Valinin karşısına çıkar, hikâyesini ve derdini anlatır:
“Sayın Valim” der. “Ben dünyanın ilk ve tek profesyonel tostçu filmini çektim. Türkiye’nin en önemli turizm güzergâhı Aydın’dan geçiyor. İstanbul, Bursa ve İzmir hattından gelip, Marmaris, Datça, Fethiye hattına gidecekler Aydın’dan geçmek zorundalar. Yine Anadolu hattından gelip, Bodrum Milas’a gidecekler Aydın’dan geçmek zorundalar. Ben bu insanları bir esnaf olarak Aydın’a uğratıyorum.”
Yani Aydınlıların anlamadığı, yönetenlerin çaba harcamadığı yeme-içme amaçlı 12 ay devam eden Gastronomi turizmi. “Sokağımız hem tarihi bir çarşı, hem de tarihi gastronomik değer taşıyan yeme-içme noktaları var. Sokağımızın tanıtıma ihtiyacı var. Sizi önce müdürlerinizle sokağımıza davet ediyorum” der.
Vali Bey, 29 Haziran 2018 tarihinde müdürleriyle birlikte esnafı ziyarete gelir.
- Elektrik Sorunu: Esnaf, sokağın elektrik altyapısının çok yetersiz olduğunu, yaz aylarında klimalar sebebiyle günde bazen 2-3 kez elektrik kesildiğinden bahseder. AYDEM’den bir yetkiliyle görüştüğünü, yeraltı kablolarının değişmesi gerektiğini söyler. Vali Bey anında Aydem müdürünü arayıp bilgilendirme yapar. Telefondan 1 saat sonra AYDEM müdürü iki teknik personelle gelir. Sokaktaki trafoları kontrol ederler. Problemi 6 ay içinde çözeceklerini söyler. 6 ay içinde sokağın kablo altyapısı değişir ve elektrik kesintileri biter.
- Trafik Sorunu: Sokağın ikinci sorunu, hükümet ve adliye binasından yolun, karakol önünde barikatla kapatılmasıdır. Barikatın güvenlik önlemi olarak binanın hemen duvar yanından olması gerekirken, memurların yolu kapatmış olduğunu söyler. Adliye ve hükümet binalarından gelenler sokağa girmeden yoluna farklı yollardan devam ediyorlar, sokak esnafı ciro kaybına uğruyor der. Vali Bey barikatı hemen kaldırtır. Yol trafiğe açılmıştır.
Bu Valimiz Yavuz Selim Köşger’dir. Önce İzmir’e sonra Adana’ya vali olarak atanır. Adana’da gastronomik turizm amaçlı en başarılı tanıtımlara imza atar: Adana Portakal Çiçeği Karnavalı ve Adana Lezzet Festivali. Aydın’da festival diye halka yutturulan konserlerle bu festivalleri karıştırmayın.
Güncel Durum ve Yeni Hazırlık
Esnaf temsilcisi farklı yerel gazetelerde sokağın esasında, gastronomi noktalarıyla, nostaljik esnafıyla, antikacılarıyla ve atıl durumdaki Aydınlıların bir haber olduğu Gümrük Önü Hanı’yla marka bir çarşı olabileceğini yazsa da, kimse “sen ne diyorsun!” demez.
Esnaf, 2024 yılında Gümrük Önü Hanı’nda bir video çeker ve Gümrük Önü Hanı’nın ne zaman açılacağını sorar. Gümrük Önü Hanı’nı görüşmek için Aydın Valisi, Aydın Ticaret Odası Başkanı ve Efeler Belediye Başkanı bir araya gelir. Vali Bey, buranın akıbeti hakkında bilgi alır.
Bu arada esnaf, bu sefer 7 yıl sonra tekrar Valilik makamına, Vali Yakup Canbolat’a sorunları anlatmak için hazırlık yapmaktadır.
Esasında esnafın bu mücadelesi, Aydın’ı yönetenlerin, Aydınlıların ve Aydın basınının kültüre ilgisizliğinin kanıtıdır.
Bu hikâye burada bitmez. En kısa sürede görüşmek dileğiyle.
Keşkek, Aydın’ın Düğün Yemeği Değildir
Keşkek, Anadolu’da diğer adlarıyla; Herîse, Aşur, Dövme…
En az 1000 yıllık, sadece Anadolu’nun değil Mezopotamya’nın da yemeğidir.
Keşkek, buğday ve etin birlikte ateşte, büyük kazanlarda pişirilmesiyle tören yemeği olarak yapılır.
Keşkek, tek bir yöreye ait değil geleneksel Türk yemeğidir.
Tören keşkeği geleneğinin olduğu iller; Yozgat, Çorum, Çankırı, Amasya, Sinop, Adana, Erzincan, Tokat, Tekirdağ, Aydın, Muş, Muğla, Uşak, Sivas, Kırşehir, İzmir, Antalya, Afyonkarahisar, Kastamonu.
Tören Keşkeği Geleneği, 2011 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi’ne dâhil edilmiş.
Bu yazımızın konusu “Keşkek” yapımı, tarihçesi, yapılırken gerçekleştirilen ritüeller değil, Aydın şehri olarak sahiplenilmesi, koruma altına alınması ve ekonomiye kazandırılmasıdır.
Aydın’ın DEDEBAĞ KEŞKEĞİ/KARACASU KEŞKEĞİ Coğrafi İşaret Tescilli, bu keşkek, hayır keşkeği olarak her yıl ağustos ayının son haftasında Karacasu’nun Dedebağ köyünde yapılıyor ve bu yıl 743. kez yapıldı. (Ağustos 2025)
Aydın Keşkeği’nin sahiplenilmesi, markalaşması için Aydın Keşkeği olarak bir Coğrafi İşaret Tescili Başvurusu’na ihtiyacı var.
Her hafta Aydın’ın en az bir köyünde “Keşkekli” tören yemeği yapılırken, Aydın Keşkeği’ne Coğrafi İşaret alınması konusunda Aydın’ın Yörük-Türkmen derneklerinden kurumlara bu konuda bir talepte bulunulduğunu duymadım.
Keşkek Aydın’ın Tören Yemeği olmasına rağmen, “Niye Aydın’ın düğün yemeği değildir?” diye başlık attık, artık anlatalım:
İnsanlar, deniz turizminden 3 ay faydalanırken, yeme içme turizminden 12 ay boyunca faydalanabiliyor. Yani Gastronomi Turizmi.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in bu konuda özverili, başarılı çalışmalarıyla Gaziantep’e HER GÜN yaklaşık 10 bin kişinin bu şehre yeme içme yani Gastronomi turizmi amaçlı geldiğini bu yazımda da yazmadan geçemeyeceğim.
Artık insanlar farklı yörelerin lezzetleri, yemekleri için yurt içi ve yurt dışı seyahatler yapıyor.
Keşkeğin, Aydın’ın sadece düğün yemeği olmadığını kanıtlayan bir başarı öyküsünden bahsetmek istiyorum.
Keşkekçi Hülya Ablamız…
Kendisiyle bir yıl önce yaptığım röportajdan da şimdi kısaca, ileride uzunca bahsedeceğim.
Epey zaman önce Aydın’ın 3 km. yakınındaki Kuyulu köyüne gelin olarak gelen bir göçmen kızı kendisi. Önceleri pazarlarda keşkek satıyor. Sonra evinin bahçesini, sonra da oturma salonunu kullanmaya başlıyor.
Keşkeği o kadar güzel ki önce Aydın’da ağızdan ağıza yayılıyor ünü. Sonra sosyal medya sayesinde Türkiye ve dünyaya yayılıyor namı, şöhreti. Yurt dışına bile keşkek gönderiyor.
Kuyulu köyü sakinleri önce, “Ya kim gelecek sana düğünlerde ikram edilen keşkek için?” diyorlar aralarında.
Ne zaman Hülya Ablama Keşkek yemeğe gitsem arabaların plakalarına bakar, başka illerden plaka fazla ise mutlu olurum.
Aydın’da “Yöresel Ürün ve Yemeklerin Türkiye ve Dünyaya Tanıtımı ve Ekonomiye Kazandırma” anlamında büyük başarısızlık var. Bu konuda Türkiye’nin belki de en başarısız kurumu Aydın Büyükşehir Belediyesi’dir. Aydın BŞB yetkililerine bu vurdumduymazlığın sebebini sorduğumda, “Halkta talep yok” gibi Aydın ekonomisine ihanet içeren bir cevap alıyorum.
Aydın Keşkeği‘ni sadece Hülya Ablamız değil, Hayri Usta ve Sarıoğlu Lokantası Türkiye’ye yediren ve tanıtan başlıca mekânlardır güzel Aydınımızda.
Şehrin ekonomisi ve çalışan istihdamı sadece fabrikalarla büyümüyor.
Aydınlılar şehrin ekonomik olarak büyümesi için yönetenlerden bu konularda talepte bulunmadıkça Aydın “Büyük Köy” olarak kalmaya mahkûmdur.
Sadece yazın Türkiye’nin her yerinden Muğla sahillerine gidenleri Aydın’a uğratsak bile büyük bir ekonomi oluşacak şehirde.
Aydın’a yöresel lezzetlerine sahip çıkmayacaksanız, “Biz Aydın Doğumluyuz, Efe Torunuyuz” cümlesi de kurmayın. Komik oluyor.
Atın ölü toprağınızı üzerinizden. Cesaretli olun! “Efe” gibi olun!
02:00
News
