19 Mayıs’tan 27 Aralık’a Milli Mücadelenin İlk 222 Günü

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mustafa Kemal Paşa, 9. Ordu Müfettişliği’ne atandığında görünürde yalnızca asayişi sağlamakla görevliydi; oysa bu atama, vatanın kurtuluşu için kurulmuş büyük bir planın ilk adımıydı. 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığında ise yanında bir avuç subay değil, bir milletin özgürlüğe olan sarsılmaz iradesi vardı.

25 Mayıs’ta Havza’ya geçen Mustafa Kemal Paşa, Mesudiye Oteli’ne yerleşti. 28 Mayıs’ta hazırladığı Havza Genelgesi, yaveri Yüzbaşı Cevat Abbas Bey tarafından şifrelenerek tüm mülki ve askerî makamlara gönderildi ve Anadolu’yu işgallere karşı ayağa kaldırdı.

12 Haziran’da Amasya’ya geçerek 25 Haziran’a kadar Saraydüzü Kışlası’nda kaldı. 21/22 Haziran gecesi Amasya Genelgesi’ni dikte etti. “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” hükmü millî egemenliğin temeliydi.

Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat, Kâzım Karabekir ve Ahmet Cemal Paşaların da desteklediği genelge, Millî Mücadele’nin ortak iradesi hâline geldi. Meclis, Millî Mücadele’nin meşruiyetini tanımak zorunda kaldı. Bu genelge, mücadelenin siyasi ve askerî temelini güçlendirdi.

25 Haziran’da Erzurum’a hareket eden Mustafa Kemal Paşa, 3 Temmuz’da Ilıca’da Kâzım Karabekir Paşa tarafından karşılandı. 25 Ağustos’a kadar valilikçe hazırlanan tarihi konakta kaldı. 9 Temmuz’da askerlikten istifa ederek mücadelesine sivil lider olarak devam etti.

Bu dönemde Erzurum’daki 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa’nın, “Ben ve kolordum emrinizdeyiz, Paşam” sözü; Millî Mücadele’nin gücünü pekiştiren, Anadolu’daki direnişi sağlam bir zemine oturtan tarihî bir beyan olarak öne çıktı.

23 Temmuz’da toplanan Erzurum Kongresi’ne 63 delege katıldı. 7 Ağustos’a kadar süren bu tarihî kongrede millî sınırlar açıkça tanımlandı; manda ve himaye kesin bir dille reddedildi; vatanın bölünmez bütünlüğü kararlılıkla vurgulandı. Ayrıca Sivas’ta ulusal bir kongrenin toplanması kararlaştırıldı ve Sivas Kongresi’nde görev alacak temsilciler seçildi.

Erzurum Kongresi’nin karar tutanağı ve beyannamesi tüm delegeler tarafından imzalandı. Millî Mücadele’nin halk iradesine dayalı ilk kolektif beyannamesinden çıkarılan özet, temsilciler tarafından imzalanarak bakanlıklara, vilayetlere, kolordulara ve millî cemiyetlere gönderildi; ayrıca basın yoluyla millete duyurularak mücadelenin temel ilkeleri ilan edildi.

29 Ağustos’ta Erzurum’dan ayrılan Mustafa Kemal Paşa’nın yanında artık yalnızca karargâh görevlileri değil, Temsil Heyeti üyeleri de bulunuyordu; Anadolu’da yükselen kurtuluş iradesi ise yol boyunca karşılaşılan tüm engelleri aşarak mücadelenin gücünü her adımda büyütüyordu.

2 Eylül’de ulaştığı Sivas’ta Mekteb-i Sultani’de 108 gün konakladı. 4 Eylül’de toplanıp 11 Eylül’e kadar süren Sivas Kongresi’ne Erzurum Heyeti’nin yanı sıra tüm engellemelere rağmen millî cemiyetlerin delegeleri ile mebuslar katıldı.

Sivas Kongresi’nin gündem maddeleri tek tek görüşülerek Erzurum’da alınan kararlar teyit edildi; Misak-ı Millî’nin esasları belirlendi; tüm cemiyetler tek çatı altında birleşti. Bütün vatanı temsil yetkisine sahip Temsil Heyeti seçildi.

Ulusal nitelikteki Sivas Kongresi’nde tutulan taslaklar; “Kararlar”, “Beyanname” ve “Nizamnâme” olarak üç bölüm hâlinde yazıldı. Karar tutanağı tüm delegelerce, diğer belgeler Temsil Heyeti’nce imzalandı. Beyannamenin özeti çıkarılarak tüm ülkeye ve basına duyuruldu.

Millî Mücadele’nin etkili biçimde yürütülebilmesi için güvenli bir merkeze ihtiyaç vardı. Ali Fuat Paşa’nın, Mustafa Kemal Paşa ile mutabık kalarak kolordusunu 19 Mayıs’tan önce Ankara’ya çekmesi ise bu şehri doğal olarak mücadelenin en uygun merkezi hâline getirmişti.

Nitekim 18 Aralık’ta Temsil Heyeti Sivas’tan Ankara’ya hareket etti. 27 Aralık’ta şehre ulaşan heyetin başkanı Mustafa Kemal Paşa’yı, Dikmen sırtlarında binlerce Ankaralı karşıladı. Paşa’nın “Ben böyle bir milletin evladı olduğum için iftihar ediyorum” sözü, Millî Mücadele’nin ruhunu ölümsüzleştirdi.

19 Mayıs’ta Samsun’da başlayan 222 günlük büyük yürüyüş, Ankara’da Ziraat Mektebi konaklamasıyla son bulurken; bir imparatorluğun küllerinden Büyük Millet Meclisi’ni, Kurtuluş Savaşı’nı ve tam bağımsız Türkiye’nin doğuşunu hazırlayacak yeni bir yürüyüş başlıyordu. İnançla… Vatan sevgisiyle… Ölümüne…